Migne: PL 59.157-164
CONCILIORUM SUB GELASIO HABITORUM RELATIO.
CONCILIUM ROMANUM I.
Quo a septuaginta episcopis libri sacri et authentici ab apocryphis sunt discreti, sub Gelasio, anno Domini 494 Asterio atque Praesidio consulibus.
I.
Ordo librorum
Veteris Testamenti quem sancta et catholica Romana suscipit et
veneratur Ecclesia, digestus a beato Gelasio papa I cum septuaginta
episcopis.
Genesis liber unus.
Exodi liber unus.
Levitici liber unus.
Numeri liber unus.
Deuteronomii liber unus.
Jesu nave [Josue] liber unus.
Judicum liber unus.
Ruth liber unus.
Regnorum [Regum] libri quatuor.
Paralipomenon libri duo.
Psalmorum 150 liber unus.
Salomonis libri tres:
Proverbia,
Ecclesiastes, et
Cantica canticorum.
Item Sapientiae liber unus
Ecclesiasticus liber unus.
Item ordo prophetarum
Isaiae liber unus.
Jeremiae liber unus.
Cinoth, id est, de lamentationibus suis.
Ezechielis liber unus.
Danielis liber unus.
Oseae liber unus.
Amos liber unus.
Michaeae liber unus.
Joel liber unus.
Abdiae liber unus.
Jonae liber unus.
Nahum liber unus.
Habacuc liber unus.
Sophoniae liber unus.
Aggaei liber unus.
Zachariae liber unus.
Malachiae liber unus.
Item ordo historiarum:
Job liber unus, ab aliis omissus.
Tobiae liber unus.
Esdrae liber unus.
Esther [Hester] liber unus.
Judith liber unus.
Machabaeorum liber unus [libri duo].
Item ordo scripturarum novi et aeterni Testamenti [quem catholica sancta Romana suscipit et veneratur Ecclesia].
Evangeliorum libri quatuor.
Secundum Matthaeum liber unus.
Secundum Marcum liber unus.
Secundum Lucam liber unus.
Secundum Joannem liber unus.
Actuum apostolorum liber unus.
Epistolae Pauli apostoli numero 14.
Ad Romanos epistola una.
Ad Corinthios epistolae duae.
Ad Galatas epistola una.
Ad Thessalonicenses epistolae duae.
Ad Ephesios epistola una.
Ad Philippenses epistola una.
Ad Colossenses epistola una.
Ad Timotheum epistolae duae
Ad Titum epistola una.
Ad Philemonem epistola una.
Ad Hebraeos epistola una.
Item Apocalypsis Joannis liber unus.
Item canonicae epistolae numero septem.
Jacobi apostoli epistola una.
Petri apostoli epistolae duae.
Joannis apostoli epistolae tres.
Judae Zelotis apostoli epistola una.
II.
Gelasii Papae
decretum cum septuaginta episcopis habitum de apocryphis scripturis.
Post has omnes propheticas, evangelicas, atque apostolicas scripturas,
quibus Ecclesia catholica per gratiam Dei fundata est, illud etiam
intimandum putamus, quod quamvis universae per orbem catholicae
Ecclesiae unus thalamus Christi sit; sancta tamen Romana catholica
et apostolica Ecclesia nullis synodicis constitutis caeteris Ecclesiis
praelata est, sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri
primatum obtinuit, Tu es, Petrus, inquientis, et super hanc petram
aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus
eam; et tibi dabo claves regni coelorum. Et quaecunque ligaveris
super terram, erunt ligata et in coelis; et quaecunque solveris
super terram, erunt soluta et in coelis (Matth. XVI).
Cui data [al. addita] est etiam societas beatissimi Pauli apostoli
vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed
uno tempore, uno eodemque die, gloriosa morte cum Petro in urbe
Roma, sub Caesare Nerone agonizans, coronatus est, et pariter
supradictam sanctam Romanam Ecclesiam Christo Domino consecrarunt,
talemque [al. aliisque] omnibus urbibus in universo mundo sua
praesentia atque venerando triumpho praetulerunt.
Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia, non habens
maculam, neque rugam, nec aliquid hujusmodi (Ephes. V).
Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco
ejus discipulo et evangelista consecrata est. Ipseque a Petro
apostolo in Aegyptum directus, verbum veritatis praedicavit, et
gloriosum consummavit martyrium.
Tertia vero sedes apud Antiochiam ejusdem beatissimi Petri apostoli
nomine habetur honorabilis, eo quod illic priusquam Romam venisset
habitavit, et illic primum nomen Christianorum novellae gentis
exortum est.
III.
Et quamvis aliud fundamentum nullus possit ponere, praeter id
quod positum est, qui est Christus Jesus (I Cor. III); tamen ad
aedificationem nostram, eadem sancta [al. add. id est] Romana
Ecclesia post illas Veteris vel Novi Testamenti, quas regulariter
suscepimus [al. superius notavimus], etiam has [al. alias] suscipi
non prohibet scripturas, id est,
Sanctam synodum Nicaenam trecentorum decem et octo Patrum, mediante
maximo Constantino Augusto, in qua Arius haereticus condemnatus
est.
Sanctam synodum Constantinopolitanam, mediante Theodosio seniore
Augusto, in qua Macedonius haereticus debitam damnationem excepit.
Sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestorius condemnatus est consensu
beatissimi Coelestini papae, mediante Cyrillo Alexandrinae sedis
antistite, et Arcadio episcopo ab Italia destinato.
Sanctam synodum Chalcedonensem, mediante Marciano Augusto, et
Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana
haereses simul cum Dioscoro ejusque complicibus damnatae sunt.
Sed et si qua sunt concilia a sanctis Patribus hactenus instituta,
post horum auctoritatem et custodienda et recipienda, et decernimus,
et mandamus.
IV.
Item opuscula B. Cypriani martyris et Carthaginensis episcopi,
in omnibus recipienda.
Item opuscula B. Gregorii Nazianzeni episcopi.
Item opuscula B. Basilii cappadociae episcopi.
Item opuscula B. Athanasii Alexandrini episcopi.
Item opuscula B. Cyrilli Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Joannis Constantinopolitani episcopi.
Item opuscula B. Theophili Alexandrini episcopi.
Item opuscula B. Hilarii Pictaviensis [al. Proterii Alexandrini]
episcopi.
Item opuscula B. Ambrosii Mediolanensis episcopi.
Item opuscula B. Augustini Hipponensis [al. Hipponeregiensis]
episcopi.
Item opuscula B. Hieronymi presbyteri.
Item opuscula B. Prosperi viri religiosissimi.
Item epistolam B. Leonis papae ad Flavianum Constantinopolitanum
episcopum destinatam; cujus textum [al. de cujus textu] quispiam
si usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter
receperit, anathema sit.
Item opuscula atque tractatus omnium orthodoxorum Patrum qui in
nullo a sanctae Ecclesiae Romanae consortio deviarunt, nec ab
ejus fide vel praedicatione sejuncti sunt; sed ipsius communionis
[al. communicationis] per gratiam Dei usque in ultimum diem vitae
suae fuere participes, legendos decernimus.
Item decretales epistolas, quas beatissimi papae diversis temporibus
ab urbe Romana pro diversorum Patrum consultatione dederunt, venerabiliter
recipiendas.
Item gesta sanctorum martyrum, qui multiplicibus tormentorum cruciatibus,
et mirabilibus confessionum triumphis irradiant [al. illustrantur].
Quis ita esse catholicorum dubitet, et majora eos in agonibus
fuisse perpessos, nec suis viribus, sed gratia Dei et adjutorio
universa tolerasse? Sed ideo secundum antiquam consuetudinem [al.
addit. et singularem cautelam], singulari cautela in sancta Romana
Ecclesia non leguntur, quia et eorum qui conscripsere nomina penitus
ignorantur: et ab infidelibus aut idiotis superflua, aut minus
apta, quam rei ordo fuerit, scripta esse putantur [al. inserta
leguntur]; sicut cujusdam Quirici [al. Cyrici] et Julitae, sicut
Georgii, aliorumque hujusmodi passiones, quae ab haereticis perhibentur
compositae. Propter quod, ut dictum est, ne vel levis subsannandi
oriretur occasio, in sancta Romana Ecclesia non leguntur. Nos
tamen cum praedicta Ecclesia omnes martyres, et eorum gloriosos
agones, qui Deo magis quam hominibus noti sunt, omni devotione
veneramur.
Item Vitas Patrum, Pauli, Antonii, Hilarionis, et omnium eremitarum
quas tamen vir beatissimus scripsit Hieronymus, cum omni honore
suscipimus.
Item actus beati Silvestri apostolicae sedis praesulis, licet
ejus qui conscripsit nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Romana
catholicis legi cognovimus, et pro antiquo usu multae haec imitantur
Ecclesiae.
Item scripta de inventione crucis dominicae, et alia scripta de
inventione capitis Joannis Baptistae, novellae quaedam [al. quidem]
relationes sunt, et nonnulli eas catholici legunt. Sed cum haec
ad catholicorum manus pervenerint, beati Pauli apostoli praecedat
sententia: Omnia probate; quod bonum esttenete (II Thess. V).
Item Rufinus vir religiosus plurimos ecclesiastici operis edidit
libros, nonnullas etiam Scripturas interpretatus est. Sed quoniam
beatus [al. venerabilis] Hieronymus eum in aliquibus de arbitrii
Libertate notavit, illa sentimus quae praedictum beatum Hieronymum
sentire cognoscimus; et non solum de Rufino, sed etiam de universis
quos vir saepius memoratus zelo Dei et fidei religione reprehendit.
Item Origenis nonnulla opuscula quae vir beatissimus Hieronymus
non repudiat, legenda suscipimus. Reliqua autem omnia cum auctore
suo dicimus esse renuenda.
Item chronica Eusebii Caesariensis, et ejusdem ecclesiasticae
Historiae libros: quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit,
et postea in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum
conscripserit librum: propter rerum tamen notitiam singularem,
quae ad instructionem pertinent, usquequaque non dicimus renuendos.
Item Orosium virum eruditissimum collaudamus: quia valde nobis
necessariam adversus paganorum calumnias dignam ordinavit historiam
miraque brevitate contexuit.
Item venerabilis Sedulii paschale opus, quod heroicis descripsit
versibus, insigni laude praeferimus.
Item Juvenci nihilominus laboriosum opus non spernimus, sed miramur.
Caetera, quae ab haereticis sive schismaticis conscripta vel praedicata
sunt, nullatenus recipit catholica et apostolica Romana Ecclesia;
e quibus pauca, quae ad memoriam venerunt, et catholicis vitanda
sunt, credimus esse subdenda.
V.
Notitia librorum
apocryphorum qui non recipiuntur.
In primis Ariminensem synodum a Constantio Caesare Constantini
Augusti filio congregatam, mediante Tauro praefecto [al. praetorio]
ex tunc et nunc et usque in aeternum confitemur esse damnatam.
Item Itinerarium nomine Petri apostoli, quod appellatur sancti
Clementis libri [decem, al. novem], octo, apocryphum.
Actus nomine Andreae apostoli, apocryphi.
Actus nomine Thomae apostoli, libri 10 apocryphi.
Actus nomine Petri apostoli, apocryphi.
Actus nomine Philippi apostoli, apocryphi.
Evangelium nomine Thaddaei, apocryphum.
Evangelium nomine Matthiae, apocryphum.
Evangelium nomine Petri apostoli, apocryphum.
Evangelium nomine Jacobi Minoris, apocryphum.
Evangelium nomine Barnabae, apocryphum.
Evangelium [al. Evangelia] nomine Thomae quo [al. quibus] utuntur
Manichaei, apocryphum [al. apocr.].
Evangelium [al. Evangelia] nomine Bartholomaei apostoli, apocryphum
[al. apocrypha].
Evangelium nomine Andreae apostoli, apocryphum.
Evangelia quae falsavit Lucianus, apocrypha.
Liber de infantia Salvatoris, apocryphus.
Evangelia quae falsavit Esitius [al. Hesychius et Isicius], apocrypha.
Liber de Nativitate [al. Infantia] Salvatoris, et de Maria et
obstetrice [al. addit. ejus], apocryphus.
Liber qui appellatur Pastoris, apocryphus.
Libri omnes quos fecit Leucius [al. Lucius] discipulus diaboli,
apocryphi.
Liber qui appellatur Fundamentum, apocryphus.
Liber qui appellatur Thesaurus, apocryphus.
Liber de filiabus Adae geneseos, apocryphus.
Centimetrum de Christo, Virgilianis compaginatum versibus, apocryphum.
Liber qui appellatur Actus Teclae et Pauli apostoli, apocryphus.
Liber qui appellatur Nepotis, apocryphus.
Liber Proverbiorum qui ab haereticis conscriptus et sancti Sixti
[al. Xysti] nomine praenotatus est, apocryphus.
Revelatio quae appellatur Pauli apostoli, apocrypha.
Revelatio quae appellatur Thomae apostoli, apocrypha.
Revelatio quae appellatur S. Stephani, apocrypha.
Liber qui appellatur Transitus, id est Assumptio sanctae Mariae,
apocryphus.
Liber qui appellatur Poenitentia Adae, apocryphus.
Liber Ogiae nomine gigantis, qui ab haereticis cum dracone post
diluvium pugnasse fingitur, apocryphus.
Liber qui appellatur Testamentum Job, apocryphus.
Liber qui appellatur Poenitentia Origenis, apocryphus.
Liber qui appellatur Poenitentia sancti Cypriani, apocryphus.
Liber qui appellatur Poenitentia Jamnae et Mambrae, apocryphus.
Liber qui appellatur Sortes sanctorum apostolorum, apocryphus.
Liber qui appellatur Laus [al. Lusus] apostolorum, apocryphus.
Liber qui appellatur Canones apostolorum, apocryphus.
Liber Physiologus, qui ab haereticis conscriptus est, et B. Ambrosii
nomine signatus [al. praenotatus], apocryphus.
Historia Eusebii Pamphili, apocrypha.
Opuscula Tertulliani, apocrypha.
Opuscula Lactantii [al. Firmiani], apocrypha.
Opuscula Africani, apocrypha.
Opuscula Postumiani et Galli, apocrypha.
Opuscula Montani, Priscillae et Maximillae, apocrypha.
Opuscula omnia Fausti Manichaei, apocrypha.
Opuscula Commodiani, apocrypha.
Opuscula alterius Clementis Alexandrini, apocrypha.
Opuscula Tatii [al. Tharsi seu Tascii] Cypriani, apocrypha.
Opuscula Arnobii, apocrypha.
Opuscula Tychonii, apocrypha.
Opuscula Cassiani [al. Cassionis] presbyteri Galliarum, apocrypha.
Opuscula Victorini Pictaviensis [al. Petabionensis], apocrypha.
Opuscula Fausti Regensis Galliarum, apocrypha.
Opuscula Frumentii Caeci, apocrypha.
Epistola Jesu ad Abagarum [al. Abgarum] regem, apocrypha.
Epistola Abagari [al. Abgari] ad Jesum, apocrypha.
Passio Quirici [al. Cyrici] et Julitae, apocrypha.
Passio Georgii, apocrypha.
Scriptura quae appellatur contradictio [al. interdictio] Salomonis,
apocrypha.
Phylacteria omnia, quae non angelorum (ut illi confingunt), sed
daemonum magis arte [al. nominibus] conscripta sunt, apocrypha.
Haec et omnia his similia, quae Simon
Magus, Nicolaus, Cerinthus, Marcion, Basilides, Ebion, Paulus
etiam Samosatenus, Photinus, et Bonosus, et qui simili errore
defecerunt; Montanus quoque cum suis obscenissimis sequacibus,
Apollinaris, Valentinus, sive Manichaeus, Faustus, Africanus,
Sabellius, Arius, Macedonius, Eunomius, Novatus, Sabbatius, Callistus,
Donatus, Eustathius, Jovinianus, Pelagius, Julianus Eclanensis,
Coelestinus [al. Coelestius], Maximinus [al. Maximianus], Priscillianus
ab Hispania, Nestorius Constantinopolitanus, Maximus Unicus, Lampetius
[al. Lapicius], Dioscorus, Eutyches, Petrus, et alius Petrus,
e quibus unus Alexandriam, alius Antiochiam maculavit; Acacius
Constantinopolitanus cum consortibus [al. sociis] suis; nec non
et omnes haeresiarchae, eorumque discipuli, sive schismatici,
docuerunt vel conscripserunt quorum nomina minime retinentur;
non solum repudiata, verum etiam ab omni Romana catholica et apostolica
Ecclesia eliminata, atque cum suis auctoribus auctorumque sequacibus
sub anathematis indissolubili vinculo in aeternum confitemur esse
damnata.
CONCILIUM ROMANUM SIVE DECRETUM De libris recipiendis et non recipiendis
a Gelasio papa cum episcopis anno circiter 496 habitum.